Tarta crumble z jabłkami i pigwami
Pierwszy raz, kiedy zrobiłem ten placek, myślałem, że wszystko zepsuję, ponieważ ciasto się rozpadło, gdy włożyłem je do formy. Trochę się zdenerwowałem, załatałem je, myślałem, że będzie wyglądać brzydko, ale ostatecznie wyszło coś bardzo smacznego – nawet mój mąż powiedział, że podoba mu się taki rustykalny wygląd. Teraz już się nie martwię, jeśli się rozpadnie, robię go prawie z rutyny, nawet jeśli nie mam świeżych jabłek, używam jabłek i pigwy zrobionych na zimę. Lubię tę kombinację aromatów – pigwa nadaje wyjątkowy zapach, a chrupiący crumble na wierzchu dopełnia całości. Nie jest ani zbyt wymagająca, ani szczególnie szybka, ale można ją zrobić nawet w niedzielne popołudnie, nie tylko na specjalne okazje.
Abyś miał pojęcie: u mnie wychodzi około 8-10 porcji, trwa to około godziny z kawałkiem, wliczając czas chłodzenia w lodówce i pieczenia. Jeśli się sprężysz i nie zatrzymasz się, aby podjadać ciasto lub nadzienie, może uda ci się zmieścić w 1 godzinie i 20 minut, no dobra, 2 godziny z całym chłodzeniem. Nie powiedziałbym, że jest bardzo skomplikowane – uważam, że jest średnio trudne, nie panikuj, jeśli nie masz robota, ale bardzo pomaga.
Składniki – pełna lista, co robi każdy:
Do ciasta:
- 300g mąki pszennej – to jest baza, nadaje strukturę, nie próbuj przeskakiwać na pełnoziarnistą, jeśli nigdy tego nie robiłeś, zmienia teksturę.
- 150g zimnego masła z lodówki – wszystko opiera się na tym maśle, sprawia, że ciasto jest kruche. Nie używaj margaryny, próbowałem, nie polecam, wychodzi mdłe.
- 2 średnie jajka – łączą ciasto, inaczej się nie sklei.
- 100g cukru brązowego (lub białego, jeśli nie masz nic innego) – dla odrobiny słodyczy, ale nie rób z tego ciasta.
- Szczypta soli – naprawdę nie pomijaj soli, wydobywa aromat, ma być tyle, ile weźmiesz dwoma palcami, nie więcej.
- 2-3 łyżki Amaretto – nadaje aromat i sprawia, że ciasto jest bardziej pachnące. Jeśli nie masz, wystarczą dwie krople esencji migdałowej i łyżka zimnej wody.
Do nadzienia i crumble:
- 1 słoik jabłek i pigwy do ciasta (około 600g, jeśli masz surowe, oblicz 3 duże jabłka i 1 pigwę, pokrojone i podsmażone na patelni z odrobiną cukru i cynamonu) – owoc jest gwiazdą tutaj, bez nadzienia nie masz tarty.
- 50g orzechów – lekko je prażę, żeby nie były gorzkie, i łamię rękami, nie zostawiam dużych kawałków.
- 50g płatków migdałowych – uzupełniają skórkę i chrupkość, nie jest to konieczne, ale naprawdę czuć różnicę.
- 3 łyżki płatków śniadaniowych (ja używam prostych, takich jak klasyczne musli, bez cukru, ani puffów) – dodaje tekstury.
- 3 łyżki Amaretto – również dla aromatu, i sprawia, że owoce są ciekawsze.
- 1 łyżka masła (do smarowania formy) – nie zapomnij, inaczej ryzykujesz, że się przyklei.
Sposób przygotowania, krok po kroku (z „dlaczego” i wskazówkami przy każdym):
1. Pierwsza rzecz, zmierzyłem wszystko, co potrzebne i pokroiłem zimne masło na małe kostki (mniejsze niż orzech, żeby robot nie miał problemów). Mąkę, sól i masło wrzuciłem do robota i miksowałem, aż wszystko wyglądało jak piasek. Jeśli nie masz robota, można to zrobić ręcznie, szybko pocierając, nie przesiaduj, bo masło się roztopi.
2. Dodaję lekko ubite jajka i cukier, a potem te 2-3 łyżki Amaretto. Pozwalam robotowi zebrać wszystko w kulę. Nie miksuj za długo, jak tylko zacznie się formować, zatrzymaj. Ręcznie zbieram kulę, nie staram się, aby była gładka, nawet jeśli wygląda na rozmokłą. Jeśli jest zbyt sucha, dodaj łyżkę zimnej wody.
3. Zbieram kulę ciasta, owijam w folię spożywczą i wkładam do lodówki na co najmniej 30 minut. Jeśli masz czas, lepiej na 1 godzinę, łatwiej się z nią pracuje, nie klei się.
4. W międzyczasie smaruję formę (28 cm średnicy – będzie cienka, jeśli masz mniejszą, wyjdzie wyższa) masłem, posypuję mąką. Krótko, żeby nie kleiło się. Włącz piekarnik na 170-180°C.
5. Wyjmuję ciasto z lodówki, dzielę na dwie części – trzy czwarte na spód, jedna czwarta na crumble. Na stolnicy posypanej mąką rozwałkowuję ciasto na nie za cienki placek (około grubości małego palca), zwijam na wałek i kładę do formy. Jeśli się rozpadnie, łatam, nie stresuję się, przy pieczeniu się sklei.
6. Wylewam nadzienie – jeśli używam słoika, odcedzam trochę, jeśli ma za dużo soku, żeby nie było kałuży w cieście. Jeśli robisz z surowych jabłek, najpierw podsmaż je na patelni z cukrem i szczyptą cynamonu, dobrze schłódź.
7. Osobno prażę orzechy i płatki migdałowe na suchej patelni, na małym ogniu, mieszając, aż lekko się zrumienią, nie spalaj. Kładę na nadzienie orzechy, migdały i płatki. Mieszam, równomiernie posypuję i skrapiam wszystko jeszcze 2-3 łyżkami Amaretto, prosto z butelki. Jeśli nie chcesz alkoholu, pomiń, ale pamiętaj, że podczas pieczenia prawie wyparuje.
8. Resztę ciasta – tutaj są różne opcje. Kiedy się spieszę, łamię małe kawałki i kładę na wierzch, jak małe kupki. Czasami wkładam na 20-30 minut do zamrażarki, potem ścieram na dużej tarce na nadzienie. Wychodzi fajny crumble, ale nikt się nie obrazi, jeśli położysz go ręką.
9. Wkładam formę do nagrzanego piekarnika i piekę przez 35-40 minut. Sprawdzam po 30 – ma być chrupiące i złote na wierzchu. Jeśli widzisz, że przywiera do brzegów, przykryj lekko papierem do pieczenia, nie dłużej niż 5 minut.
10. Wyjmuję, zostawiam do ostygnięcia – ważne, żeby nie kroić, gdy jest gorące, bo się kruszy, poczekaj około 20 minut. Im bardziej się schłodzi, tym ładniej się kroi.
Dlaczego zawsze wracam do tego ciasta?
Jest to jeden z niewielu deserów, które wszyscy chętnie jedzą, nie tylko dzieci. Ma coś z komfortu prostych deserów, ale nigdy nie wydaje się banalne. Jabłka i pigwa, połączone z orzechami i Amaretto, dają smak, którego nie można się nasycić. Dobrą stroną jest to, że można użyć owoców z słoika, nie potrzebuję „specjalnych” jabłek ani nie muszę biegać za świeżą pigwą. Dobrze się przechowuje także następnego dnia, a nawet wydaje mi się, że nabiera więcej smaku. Robię to często, zwłaszcza jesienią i zimą, kiedy chcę czegoś prostego, ale ładnie wyglądającego na stole – pasuje zarówno do kawy, jak i na rodzinny stół. Poza tym, szczerze mówiąc, trudno jest to zepsuć, nawet jeśli nie masz wielkiego doświadczenia w pieczeniu.
Wskazówki, wariacje i pomysły na podanie
PRAKTYCZNE WSKAZÓWKI
- Masło powinno być zimne, nie miękkie, w przeciwnym razie ciasto będzie się kleić jak plastelina i nie uda ci się go rozwałkować.
- Jeśli nie masz robota, użyj dwóch noży, aby pokruszyć masło w mące – działa, tylko trwa dłużej.
- Kiedy robisz nadzienie z surowych owoców, nie pomijaj podsmażania, w przeciwnym razie puści sok podczas pieczenia i będzie cieknąć z tarty.
- Mąka do posypania formy jest ważna, ciasto klei się, jeśli używasz tylko masła.
- Ciasto crumble na wierzchu możesz zrobić także z mąki pełnoziarnistej, jeśli chcesz, ale nie całe ciasto, wychodzi twarde.
- Jeśli chcesz ładnie pokroić tartę, pozwól jej dobrze ostygnąć, w przeciwnym razie się kruszy.
ZAMIENNIKI SKŁADNIKÓW I ADAPTACJE
- Dla wersji bezglutenowej, zastąp mąkę specjalnym mixem do wypieków bezglutenowych, np. Schaer. Nie można używać tylko mąki kukurydzianej lub ryżowej, bo się kruszy.
- Zamiast Amaretto możesz użyć łyżki brązowego rumu lub esencji migdałowej i trochę wody.
- Jeśli nie masz płatków migdałowych, pomiń je, ale spróbuj nie pomijać orzechów, są niezbędne dla tekstury.
- Możesz zrobić bez jajek – próbowałem z 3 łyżkami tłustego jogurtu zamiast jajek, tekstura jest trochę inna, ale jest ok.
- Dla diety, użyj słodzika typu erytrol zamiast cukru, ale nie przesadzaj, bo za dużo daje dziwny smak.
WARIACJE PRZEPISU
- Z innymi owocami: jabłka + śliwki, jabłka + gruszki, tylko jabłka, jeśli nie masz pigwy. Dla odmiany, dodaj kilka rodzynków namoczonych w Amaretto.
- Możesz dodać imbir lub skórkę pomarańczową do nadzienia, aby nadać nowy aromat.
- Crumble na wierzchu można zrobić także z owsa zamiast mąki, jeśli chcesz, aby był bardziej rustykalny.
- Jeśli chcesz mini-tarty, użyj małych form i dostosuj czas pieczenia (25-30 minut).
POMYSŁY NA PODANIE
- Pasuje do lodów waniliowych, gdy placek jest ciepły, jeśli chcesz zaimponować.
- Ja podaję go na sucho, do kawy rano, lub z czarną herbatą.
- Dla chętnych, dobrze smakuje także z bitą śmietaną lub z bardziej tłustym jogurtem obok.
- Dobrze się trzyma w pudełku, nie cieknie, nie potrzebuje talerza, jeśli kroisz małe kawałki.
Często zadawane pytania (FAQ):
1. Moje ciasto się kruszy, dlaczego?
Najprawdopodobniej było za mało płynów lub za długo leżało w lodówce. Dodaj łyżkę zimnej wody, jeśli to konieczne, ale nie pracuj z ciastem za długo. Jeśli wydaje się zbyt twarde, gdy je wyjmujesz, zostaw na 5 minut na stole, trochę „zmięknie”.
2. Czy mogę użyć tylko jabłek, bez pigwy?
Tak, oczywiście. Jeśli nie masz pigwy, użyj tylko jabłek. Dla dodatkowego aromatu dodaj skórkę cytryny lub trochę cynamonu.
3. Czy można zrobić tartę wegańską?
Tak, zamień masło na wysokiej jakości margarynę roślinną (bez oleju palmowego, jeśli to możliwe), jajka na 3 łyżki jogurtu kokosowego lub sojowego, i użyj mleka roślinnego, jeśli ciasto wydaje się zbyt suche.
4. Czy mogę zamrozić upieczoną tartę?
Tak, pokrojoną i dobrze zapakowaną, wytrzymuje w zamrażarce około 1 miesiąca. Kiedy chcesz ją zjeść, zostaw do rozmrożenia w temperaturze pokojowej, a potem podgrzej przez kilka minut w piekarniku.
5. Dlaczego moja tarta wilgotnieje po dniu?
Jeśli owoce miały za dużo soku, spód wchłania płyn. Dobrze odcedź nadzienie i nie wkładaj za dużo. Możesz podgrzać kawałek w piekarniku przez 5-10 minut, żeby się trochę wysuszył.
6. Z jakimi płatkami najlepiej pasuje?
Ja używam klasycznego musli (bez cukru), dobrze pasują też proste płatki owsiane. Płatki aromatyzowane lub z cukrem karamelizują się za szybko i mogą zepsuć tartę.
7. Jak mogę sprawić, żeby spód był bardziej chrupiący?
Pozwól tarcie piec kilka dodatkowych minut w piekarniku, ale pilnuj, żeby nie przypaliła się na brzegach. Albo, posmaruj lekko crumble na wierzchu odrobiną zimnego mleka, to sprawi, że skórka będzie bardziej chrupiąca.
Wartości odżywcze – około na porcję (z 10):
Jedna porcja ma około 320-350 kcal, w zależności od ilości cukru i płatków. Węglowodany – 40g (pochodzą z mąki, owoców i cukru). Białko – około 5g, głównie z orzechów i jajek. Tłuszcze – gdzieś w okolicach 13-15g, głównie z masła i orzechów. To deser, który dobrze syci, nie jest dietetyczny, ale też nie jest bombą kaloryczną. Jeśli chcesz zmniejszyć kalorie, zmniejsz warstwę crumble lub użyj mniej orzechów. Zaletą jest to, że ma także błonnik z owoców i płatków, to nie tylko „mąka i cukier”.
Jak przechowywać i podgrzewać:
Ten placek wytrzymuje 2-3 dni bez problemu, przykryty, w temperaturze pokojowej, nie wkładaj do lodówki, bo skórka zmięknie. Jeśli masz resztki po więcej niż 3 dniach, lepiej w lodówce, przykryte folią. Kiedy chcesz podać, włóż na 5-10 minut do piekarnika w 140°C, i jest jak świeży, skórka wraca. Nie polecam mikrofalówki, bo się zmięknie. Pokrojony, można też zamrozić, jak mówiłem wcześniej, tylko pozwól mu dobrze ostygnąć przedtem.
To wszystko, co mam do powiedzenia o tym cieście – u mnie nigdy nie zostaje na stole dłużej niż dwa dni. Jeśli masz jabłka i pigwy odłożone, warto je zrobić, to nie jest rodzaj deseru, który się nudzi.
Szybko zrobiłem ciasto w robocie kuchennym. Włożyłem mąkę do robota, dodałem zimne masło pokrojone w kostkę z lodówki i włączyłem robota, aż ciasto stało się piaskowe. Dodałem pozostałe składniki i ponownie włączyłem robota, aż ciasto uformowało kulę. Owinąłem ciasto folią spożywczą i włożyłem do lodówki na 30 minut. W międzyczasie przygotowałem formę na tartę: dobrze ją posmarowałem masłem i oprószyłem mąką. Po tym, jak ciasto wystarczająco schłodziło się w lodówce, podzieliłem je na dwie części i z jednej kawałka wałkiem rozwałkowałem arkusz, który umieściłem w przygotowanej formie. Dodałem nadzienie z słoika jabłek i pigwy. Lekko uprażyłem orzechy i płatki migdałowe, wymieszałem je z płatkami i posypałem je na nadzienie. Skropiłem Amaretto. Z drugiego kawałka ciasta oderwałem małe kawałki i położyłem na wierzchu. Włożyłem formę do nagrzanego piekarnika w temperaturze 170-180 stopni na 30-40 minut, aż wierzch stał się złoty. Smacznego!!
Im dłużej ciasto jest trzymane w lodówce, tym łatwiej się z nim pracuje... nawet jeśli się łamie, można je łatwo załatać. Ciasto do kruszonki można włożyć do zamrażarki na 20-30 minut i zetrzeć.
Składniki: na ciasto: 150 g masła 300 g mąki 1 szczypta soli 2 jajka 100 g cukru surowego 2-3 łyżki Amaretto do nadzienia: 1 słoik jabłek i pigwy do ciasta 3 łyżki płatków śniadaniowych (z pudełka) 50 g płatków migdałowych 50 g orzechów 3 łyżki Amaretto 1 łyżka masła do natłuszczenia blachy
