Ciasto z dżemem
Kiedy po raz pierwszy zabrałem się za to ciasto, byłem w biegu, miałem tylko pół słoika dżemu i chciałem czegoś słodkiego na szybko, bez jajek, bez mleka, bez zbędnych komplikacji. Nie mam pojęcia, jak trafiłem na odpowiednie proporcje — wszystko wrzuciłem na oko i, szczerze mówiąc, pierwsza tura wyszła dość sucha, ale następnym razem zorientowałem się, gdzie popełniłem błąd. Tak to już jest — uczysz się w trakcie! Teraz robię je prawie za każdym razem, gdy zostaje dżem, bo jest proste, nie muszę mierzyć każdej łyżki linijką i zawsze wychodzi smaczne. Pasuje do wszystkiego, wczoraj użyłem dżemu śliwkowego, ale innym razem robiłem z morelami lub nawet z gęstą marmoladą i też się zjadło.
Powiem ci od razu, żebyś nie gubił się w szczegółach jak ja.
Info szybkie
Przygotowanie zajmuje około 15 minut (jeśli nie liczysz chłodzenia, bo tam nie dotykasz), pieczenie trwa około 40-50 minut. Wychodzi mała blacha, około 20x20 cm, czyli 4 duże kawałki lub, jeśli masz gości, możesz pokroić na 8 mniejszych. Nie potrzebujesz jakiegoś specjalnego doświadczenia, serio. Tylko nie zapomnij ciasta w piekarniku, jak ja raz, gdy ktoś do mnie zadzwonił i kompletnie o nim zapomniałem.
Dlaczego często robię to ciasto
W mojej kuchni zawsze stoi słoik z resztkami dżemu, czy to przyniesionego przez mamę, czy czegoś, co zaczęło się i zostało zapomniane na półce. To ciasto jest idealne na dni, kiedy nie mam ochoty ubijać jajek lub kupować mleka roślinnego. I co najfajniejsze — nikt nie zauważa, że to ciasto wegańskie! Dobrze sprawdza się dla wybrednych gości i na późne zachcianki. Poza tym nie brudzi się dużo naczyń — jedna łyżka, jedna miska, gotowe. Przyciąga mnie też, bo nie jest wrażliwe na błędy — wrzucasz dżem na oko, improwizujesz z tym, co masz w szafce i wychodzi.
Składniki i ich rola
Ciasto:
Słoik dżemu (około 400 g, u mnie śliwkowy, ale próbowałem też z innymi owocami). Dżem nadaje słodycz, aromat i pomaga w konsystencji. Jeśli są duże kawałki, zmiksuj go trochę blenderem.
3-4 łyżki cukru (ja daję 3, jeśli dżem jest słodki, ale mam przyjaciół, którzy dają 4). To dla dodatkowego smaku, żeby nie wyszło mdłe.
2-3 łyżki oleju (u mnie olej słonecznikowy, ale może być też inny, bez intensywnego zapachu). Olej pomaga w uzyskaniu puszystej tekstury, żeby ciasto nie było twarde jak cegła.
2 łyżki mąki (zwykłej pszennej, czyli około 60-70 g, żeby ciasto było zwarte). Mąka trzyma wszystko w jednym miejscu.
1 łyżeczka proszku do pieczenia. Dodaje trochę objętości ciastu, żeby nie było kleiste.
Polewa:
5 łyżek wody
1 łyżka oleju (też słonecznikowy, żeby nie zmieniać smaku)
3 łyżki cukru (możesz dostosować, jeśli masz wrażliwe zęby, ale ogólnie... 4 też będą dobre, jeśli chcesz słodsze)
1 łyżka kakao (używam zwykłego, nie instant, żeby było gorzkie i smaczne, nie mleczne)
Sposób przygotowania
1. W dużej misce wrzucam cały dżem ze słoika. Jeśli ma duże kawałki, weź blender ręczny i zmiksuj go przez chwilę. Powinno być jak pasta, nie całkiem gładkie, ale też nie z dużymi kawałkami.
2. Dodaję cukier i olej do dżemu i dobrze mieszam drewnianą łyżką (lub tym, co masz pod ręką). Mieszanka powinna być jednolita i błyszcząca, czyli nie powinno być widocznego cukru.
3. W innej małej misce wrzucam dwie łyżki mąki z proszkiem do pieczenia. Mieszam je widelcem, w przeciwnym razie proszek do pieczenia może zostać z jednej strony i ciasto nie wyrośnie równomiernie.
4. Zaczynam dodawać mąkę z proszkiem do mokrej mieszanki w dwóch partiach, i mieszam powoli, żeby nie powstały grudki. Nie mieszaj za długo, tylko tak, żeby nie było suchej mąki. Ciasto będzie dość gęste, ale jeśli widzisz, że się nie łączy, możesz dodać 1-2 łyżki wody. Ja nie musiałem, ale to zależy od tego, jak płynny jest dżem.
5. Wyłożę małą blaszkę 20x20 cm (może być też 18x18 lub 22x22, jeśli nie masz dokładnie tej) papierem do pieczenia. Wlewam masę do blaszki i wyrównuję szpatułką lub tyłem łyżki. Powinna być w miarę równo, żeby nie było w jednym miejscu grubsza.
6. Wkładam blaszkę do nagrzanego piekarnika do 180°C, na środkową półkę. U mnie piecze się około 45 minut, ale zaczynam sprawdzać po 40. Nie otwieraj piekarnika bez potrzeby, bo ciasto opadnie. Gdy poczujesz zapach ciasta i zobaczysz, że lekko się zrumieniło na brzegach, wkładam wykałaczkę w środek. Jeśli wychodzi czysta lub z kilkoma okruszkami, jest gotowe. Jeśli jest wilgotna, zostaw na 5-10 minut.
7. Pozwól ciastu ostygnąć w blaszce przez około 10-15 minut, a następnie ostrożnie wyjmij je na kratkę lub na papier do pieczenia bezpośrednio na stół, żeby całkowicie ostygło. W przeciwnym razie, jeśli się pospieszysz i pokroisz je na ciepło, będzie się kleić i nie będzie zbyt prezentowalne.
8. Podczas gdy ciasto stygnie, przygotowuję polewę: w małym garnku wrzucam wodę, cukier i olej. Włączam średni ogień i mieszam, aż cukier się rozpuści. Gdy zacznie wrzeć i nie czuć już kryształków cukru, zdejmuję garnek z ognia, szybko dodaję kakao i szybko mieszam małym trzepaczem lub widelcem, żeby nie powstały grudki. Znowu stawiam na ogniu na 2-3 minuty, żeby lekko zgęstniało. Uważaj, bo bardzo gęstnieje przy stygnięciu, więc nie gotuj zbyt długo.
9. Gdy ciasto jest całkowicie zimne, kroję 4 duże kawałki (lub mniejsze, według upodobań). Ostrożnie je biorę, kładę na blachę lub papier do pieczenia i polewam każdą łyżką polewy. Rozlewa się sama, ale jeśli chcesz, możesz wyrównać nożem.
10. Pozwól polewie stwardnieć przez około 20-30 minut. Jeśli się spieszysz, włóż kawałki na 10 minut do lodówki.
Wskazówka: jeśli chcesz, możesz posypać odrobiną zmielonych orzechów lub kokosu na polewę, ale zazwyczaj nie zdążam, bo zjada się od razu.
Porady, wariacje i pomysły na podanie
Przydatne porady
Nie martw się, jeśli ciasto wyjdzie gęstsze, nie ma jajek ani mleka, więc nie jest jak biszkopt. Ale nie powinno być kleiste. Jeśli ciasto wydaje się zbyt płynne, dodaj łyżkę mąki. Jeśli jest zbyt twarde, 1-2 łyżki wody pomogą.
Najczęściej ludzie dają za dużo dżemu i wtedy ciasto nie rośnie, zostaje wilgotne w środku. Ja nie przekraczam słoika 400 g. Nie próbuj podwajać przepisu bez zwiększenia powierzchni blachy, bo wyjdzie surowe w środku i spalone na brzegach.
Gdy robisz polewę, nie trzymaj kakao na ogniu zbyt długo, bo inaczej stanie się gorzkie. Miałem to raz i nikt nie chciał spróbować, wszystko zostało u mnie.
Zamienniki składników i adaptacje
Dżem może być dowolny — śliwki, wiśnie, morele, owoce leśne. Ważne, żeby był w miarę jednolity i nie za płynny, inaczej ciasto wyjdzie dziwnie.
Mąkę możesz zastąpić bezglutenową, jeśli masz nietolerancję, chociaż może być konieczne dostosowanie ilości, bo niektóre mieszanki inaczej wchłaniają płyn. Nie testowałem z mąką migdałową, ale z ryżową + kukurydzianą wychodzi ok.
Cukier można zastąpić słodzikiem, ale szczerze mówiąc... smak jest inny. Możesz dodać miód, jeśli nie trzymasz się ścisłej diety (ale wtedy nie jest już wegańskie, oczywiście).
Wariacje
Możesz dodać warstwę posiekanych orzechów między ciasto a polewę, dla delikatnego chrupania.
Jeśli chcesz dodatkowego aromatu, łyżeczka cynamonu lub szczypta kardamonu w cieście dobrze pasuje, zwłaszcza z dżemem śliwkowym lub jabłkowym.
Niektórzy skrapiają upieczone ciasto odrobiną syropu cytrynowego przed nałożeniem polewy, żeby było bardziej kwaskowate i wilgotne.
Jeśli masz dzieci, możesz zrobić polewę bez kakao, tylko z cukru, wody i cytryny (wychodzi jak cienki lukier).
Pomysły na podanie
Lubię je prosto, do kawy, ale pasuje idealnie z czarną herbatą lub nawet z mlekiem roślinnym. Jeśli chcesz ładniejszy deser, dodaj kleks wegańskiej śmietany na wierzch lub gałkę lodów waniliowych obok. Możesz je podać na śniadanie, jako przekąskę po południu lub na wynos, bo dobrze się trzyma.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ciasto wychodzi lepkie, to normalne?
Jeśli ciasto nie jest upieczone w środku lub ma za dużo płynnego dżemu, tak, może wyjść lepkie. Następnym razem dodaj trochę więcej mąki lub trzymaj w piekarniku o 5-10 minut dłużej, ale przykryj folią, żeby nie spaliło się z wierzchu.
Czy mogę podwoić składniki?
Tak, ale użyj większej blachy i dostosuj czas pieczenia — w wyższych blachach może to trwać nawet godzinę. Staraj się zachować tę samą grubość ciasta.
Nie mam papieru do pieczenia. Co robić?
Dobrze nasmaruj blachę olejem i posyp mąką. Może się nieco przykleić do dna, ale wyjdzie z szeroką szpatułką.
Czy można zrobić bez cukru?
Można, jeśli dżem jest bardzo słodki. Tylko ciasto będzie bardziej kwaskowate, nie tak klasycznie słodkie. Ale polewę radzę zrobić z odrobiną cukru, bo inaczej nie zwiąże się tak dobrze.
Jak długo się przechowuje i jak to zrobić?
2-3 dni w temperaturze pokojowej, w zamkniętym pojemniku. Jeśli w domu jest bardzo gorąco, lepiej włożyć do lodówki, ale polewa może zbyt mocno stwardnieć. Można też zamrozić, bez polewy, a potem rozmrozić w temperaturze pokojowej.
Czy mogę użyć innego rodzaju oleju?
Tak, ale nie powinien mieć intensywnego zapachu (jak oliwa z oliwek extra virgin lub sezamowy). Olej słonecznikowy lub z pestek winogron jest najbardziej neutralny.
Wartości odżywcze (przybliżone)
Duży kawałek (z czterech) ma około 250-300 kcal, w zależności od ilości cukru i słodkości dżemu. Z tego około 50-60 kcal pochodzi z oleju, reszta z węglowodanów (cukier plus dżem plus mąka). Są też jakieś błonnik z owoców i mąki, ale nie myśl, że to ciasto dietetyczne.
Jest jednak lżejsze niż wiele ciast z jajkami i masłem i nie zawiera tłuszczów zwierzęcych, więc może być dobrą opcją, jeśli chcesz coś wegańskiego lub na post. Jeśli robisz bez dodanego cukru, kalorie spadają, ale rośnie kwaskowatość. Polewa dodaje dodatkowego cukru i, automatycznie, kalorii, ale jeśli zmniejszysz jej ilość, możesz również obniżyć kaloryczność.
Z punktu widzenia alergenów, masz gluten i, w zależności od dżemu, ewentualne śladowe ilości nasion lub owoców. Jeśli używasz mąki bezglutenowej i dżemu bez potencjalnych alergenów, możesz dostosować dla osób wrażliwych.
Jak przechowywać i podgrzewać
Najprościej jest trzymać kawałki w zamkniętym pojemniku w temperaturze pokojowej, z dala od wilgoci. W ciągu 2-3 dni jest równie dobre. Jeśli stoi w lodówce, polewa stwardnieje, więc zostaw ją na 10 minut w temperaturze pokojowej przed jedzeniem.
Nie próbowałem podgrzewać go w piekarniku, ale można w mikrofalówce przez 10-15 sekund, jeśli chcesz, żeby było lekko ciepłe. Jeśli nałożyłeś polewę, uważaj, może się roztopić i spłynąć. Najbezpieczniejsza opcja: ciasto w temperaturze pokojowej, i tak szybko się je zjada!
Tak robię za każdym razem, z małymi wariacjami, w zależności od tego, co mam w szafce i ile cierpliwości mam danego dnia.
Dżem miesza się z cukrem i olejem; jeśli kawałki śliwek są zbyt duże, należy je zmiksować. Dodaje się mąkę wymieszaną z proszkiem do pieczenia i wlewa mieszaninę do kwadratowej formy do pieczenia (20x20) wyłożonej papierem do pieczenia. Piec przez 40-50 minut. Po ostudzeniu kroi się na 4 kwadraty. Glazura: Woda, cukier i olej są podgrzewane; gdy zaczynają wrzeć i cukier się rozpuści, dodaje się kakao, ciągle mieszając, aby nie powstały grudki. Gotować przez 3-4 minuty, aż zgęstnieje i glazurujemy kawałki ciasta. Można użyć dowolnego rodzaju dżemu!
Składniki: BISZKOPT słoik dżemu śliwkowego (400 g) 3-4 łyżki cukru 2-3 łyżki oleju 2 łyżki mąki z czubkiem 1 łyżeczka proszku do pieczenia GLAZURA 5 łyżek wody 1 łyżka oleju 3 łyżki cukru 1 łyżka kakao
