Gulasz fasolowy z kiełbasą

Pierwszy raz, kiedy próbowałem zrobić fasolkę po bretońsku z kiełbasą, zapomniałem dodać wystarczająco dużo wody i przypaliła się na dnie garnka. Po tym, jak przez pół godziny myłem garnek, pomyślałem, że to koniec, następnym razem nie zaryzykuję – i od tego czasu zawsze pilnuję, żeby nie zabrakło wody. W każdym razie nie pamiętam, żeby w naszym domu, w dzieciństwie, było jakieś danie bez miski fasoli na stole, a zawsze wydawało mi się, że to jest rodzaj jedzenia, które przygotowuje się z sercem, ale jeśli nie masz cierpliwości lub się spieszy, nie wyjdzie tak, jak powinno. Teraz, z garnkiem ciśnieniowym, wszystko idzie znacznie szybciej, ale wciąż pozostaje odrobina tej niepewności, że wszystko się sklei, szczególnie gdy dodaję te wędzone kiełbasy, które nadają smak. I sprawa jest taka, że za każdym razem, gdy to robię, każda porcja wychodzi trochę inaczej, w zależności od fasoli, kiełbas i tego, kto akurat je ze mną. W zeszłym tygodniu na przykład dodałem za dużo tymianku, nie wiem, co mi strzeliło do głowy. Nikt nic nie powiedział, ale ja to zauważyłem. Nie wiem, czasami myślę, że patrzę na to jedzenie jak na osobisty projekt, a nie jak na stały przepis, i to czyni je bardzo przyjemnym.

Dobra, nie będę was trzymał zbyt długo: jeśli dobrze się zorganizujesz, przejdziesz przez ten etap namaczania i gotowania w 2 godziny i coś, łącznie z przygotowaniem, w przeciwnym razie... z fasolą, wiesz, można stracić pół dnia, jeśli gotujesz w tradycyjny sposób. Robię około 5-6 porcji z tego, co napiszę poniżej, i to jest średni poziom – to znaczy, jeśli kiedykolwiek gotowałeś danie warzywne, nie możesz się pomylić. Tylko raz zapomniałem dodać kiełbasę i wrzuciłem ją na koniec. Nie polecam.

Szczerze mówiąc, robię fasolkę z kiełbasą dość często, nie tylko w postach lub gdy nie wiem, co ugotować. Jest wygodna, trzyma się w lodówce, pasuje do wszystkiego – zarówno gdy masz gości, jak i gdy chcesz mieć coś konkretnego na następny dzień. Poza tym, mimo że jest bardzo tania, jeśli zrobisz ją jak należy, jest naprawdę sycąca i wszystkim smakuje. Przyznaję, że przyzwyczaiłem się dodawać więcej warzyw i mniej kiełbasy, dzięki czemu nie obciążasz się tłuszczem i nie psujesz smaku. Dla mnie to jasne: to idealne danie na dni, kiedy nie masz ochoty na finezje, ale chcesz dobrze zjeść.

Składniki – na poważnie, dla 5-6 osób, ile wrzucam do garnka 5-litrowego:

biała fasola sucha, około 500 g (ta klasyczna, nie za duża, bo duża gotuje się długo) – baza, oczywiście
kiełbasa wędzona, 1 sztuka około 300 g (zawsze biorę świeżą, lekko wędzoną, nie bardzo twardą – jeśli dodasz suchą, pokrój na mniejsze kawałki)
1 cebula żółta (średnia, nie komplikuj, daje słodkawy smak)
1 marchewka (sprawia, że fasolka jest słodsza i bardziej zwarta, nie pomijaj)
pół korzenia pasternaku (ja nie dodaję całego, bo wychodzi zbyt intensywnie; jeśli nie masz, nie ma tragedii)
gruby plaster selera, wielkości dłoni dziecka, maksymalnie (czasami zapominam go dodać i nikt nie umiera, ale nadaje ładny aromat, gdy jest)
1 papryka, jeśli mam pod ręką – używam tego, co znajdę, zielona, czerwona, kapia, nie sądzę, że jest duża różnica
pasta pomidorowa, około 200 ml (ja używam domowej, ale każda gęsta pasta się nada)
liść laurowy, jeden lub dwa kawałki
suszone zioła tymianku – około 1 łyżeczki (jeśli dodasz więcej, zrobi się „jak zupa” i nie będzie to, co trzeba)
sól do smaku (ja dodaję na końcu, lepiej mniej i dodać później)
3 litry wody, ale wiesz, że zawsze uzupełniam – zależy od fasoli
pieprz – do smaku, ale nie zabijaj jedzenia

1.

Pierwszy i najbardziej nudny etap to namaczanie fasoli. Zostawiam ją na około 3-4 godziny, ale jeśli mam czas, namaczam ją na noc. Najważniejsze: zmień wodę przynajmniej raz, niektórzy zmieniają ją nawet dwa razy. Mówią, że jest łatwiejsza do strawienia, nie wiem, czy to placebo, czy tak jest, ale nie ryzykuję. Jeśli zapomnisz o tym etapie, fasola gotuje się podwójnie i możesz mieć problemy z żołądkiem.

2.

Odsączam fasolę i wylewam wodę. Wrzucam fasolę bezpośrednio do garnka ciśnieniowego – wiem, babcia gotowała w zwykłym garnku, ale ja nie mam cierpliwości. Wrzucam wszystkie warzywa: posiekaną cebulę (nie za drobno, żeby nie zrobiła się papka), marchewkę w kostkę, pasternak w ten sam sposób, seler jak najmniejszy, paprykę też w kostkę. Próbowałem też wrzucać je w całości i wyciągać na koniec, ale lepiej, żeby zostały, nadają konsystencję.

3.

Kiełbasę kroję w plasterki, nie za cienkie, i kładę na warzywa. Nie podsmażam jej wcześniej, chociaż niektórzy to robią, żeby pozbyć się tłuszczu. Ja wolę zostawić cały smak w fasoli. Jeśli na końcu na powierzchni jest za dużo tłuszczu, zbieram go łyżką.

4.

Wlewam wodę – zazwyczaj około 3 litry, żeby dobrze pokryła. Jeśli masz mniejszy garnek, nie przesadzaj. Zamykam pokrywę, stawiam na dużym ogniu, aż zacznie „syczeć”, potem zmniejszam i ustawiam na około 60 minut. Jeśli masz zwykły garnek, zajmie to około dwóch i pół godziny.

5.

Po wyłączeniu ognia czekam, aż całkowicie spadnie ciśnienie. Raz się spieszyłem i wymusiłem otwarcie pokrywy, nie polecam, nie chcesz sprzątać całej kuchni z powodu sosu pomidorowego. Sprawdzam, czy fasola jest ugotowana (łatwo się zgniata między palcami). Jeśli nie, zakrywam pokrywą i zostawiam na kolejne 10-15 minut. Jeśli jest w porządku, przechodzę dalej.

6.

Dodaję pastę pomidorową, liście laurowe i tymianek (nie wcześniej, bo się zielenieją i mi się to nie podoba). Mieszam, dodaję sól i pieprz do smaku i gotuję na małym ogniu bez pokrywy przez około 20-30 minut, aby zgęstniało i się związało. Niektórzy wyciągają kiełbasy i smażą je osobno, ale wydaje mi się to niepotrzebnie skomplikowane. Jeśli fasola jest zbyt rzadka, zostawiam bez pokrywy, ewentualnie na końcu zwiększam ogień.

7.

Sprawdzam smak. Dodaję sól, jeśli to konieczne, ewentualnie kroplę oleju, jeśli jest zbyt „wodnista”, ale zazwyczaj kiełbasy zostawiają wystarczająco dużo tłuszczu. Gotowe, jest zrobione.

Porady i warianty

Dobre porady do zapamiętania

Nie pomijaj etapu zmiany wody podczas gotowania, nawet jeśli wydaje się to zbędne.
Jeśli masz czas, namocz fasolę dłużej, będzie bardziej „puszysta” i nie pęknie.
Nie dodawaj soli na początku, sprawia, że fasola twardnieje i nie gotuje się jak należy.
Jeśli dodasz za dużo kiełbas, danie będzie trudne do zjedzenia i za słone. Wystarczy jedna kiełbasa na 500 g fasoli, maksymalnie dwie, jeśli jesteś bardzo mięsożerny.
Na etapie z pastą pomidorową nie dodawaj pasty z dużą ilością cukru, psuje smak i sprawia, że jest zbyt słodka.
Jeśli masz zwykły garnek i widzisz pianę na początku, zbierz ją łyżką, to nie jest wielka filozofia.

Zamienniki i adaptacje

Można to zrobić także bez kiełbas, wtedy masz prostą fasolkę, idealną na post.
Kiełbasę można zastąpić dowolnym innym wędzonym mięsem – boczkiem, kiełbasą, domowymi wędlinami, tylko żeby były lekko wędzone, nie za słone.
Dla lżejszej wersji można użyć wędzonej kiełbasy drobiowej lub nawet wędzonego tofu (dla wegetarian – nie śmiej się, naprawdę pasuje, jeśli je trochę podsmażysz wcześniej).
Bezglutenowe: nie ma problemu, wszystkie składniki są bezglutenowe, tylko upewnij się, że kiełbasy są czyste, bez bułki tartej czy podejrzanych dodatków.
Jeśli jesteś na diecie z małą ilością soli, możesz całkowicie pominąć sól i dodać więcej warzyw dla smaku.

Możliwe wariacje

Niektórzy dodają ostrą paprykę na końcu, ja nie, ale pasuje, jeśli chcesz pikantne.
Możesz też zrobić wersję z większą ilością cebuli, wtedy będzie trochę słodsza i dobrze pasuje, jeśli masz bardziej słone kiełbasy.
Wypróbowane również z wegetariańskimi wędlinami (wędzona papryka lub wędliny roślinne) dla tych, którzy nie jedzą mięsa.
Jeśli chcesz zrobić z czerwonej lub wielobarwnej fasoli, można, tylko czas gotowania będzie inny.
Wielu dodaje łyżkę oleju na początku, ale ja uważam, że to niepotrzebne, bo masz wystarczająco dużo tłuszczu z kiełbas.

Pomysły na podanie

Najbardziej klasyczne połączenie: ciepła polenta i kiszonki. Jeśli nie masz cierpliwości, kromka świeżego chleba załatwi sprawę.
Można również jeść z surową cebulą (tylko jeśli to zniesiesz) lub z sałatką z kapusty.
Dla tych, którzy chcą czegoś bardziej wyszukanego, możesz dodać trochę posiekanej zieleniny (pietruszka, lubczyk) na koniec.
Do picia pasuje zimne piwo lub nawet kieliszek białego wina wytrawnego (jeśli masz na to ochotę).
Jako pełne menu: obok, kwaśna sałatka lub kiszone ogórki, a na koniec prosty deser – rogaliki lub ciasto.

Często zadawane pytania

Czy fasola musi być koniecznie namoczona przed gotowaniem?
Mówię tak. Nawet jeśli masz garnek ciśnieniowy, warto namoczyć ją przynajmniej na 3-4 godziny w zimnej wodzie, żeby nie gotowała się w nieskończoność. Poza tym w ten sposób eliminujesz część substancji powodujących wzdęcia. Jeśli nie masz czasu, gotuj ją bezpośrednio, ale podwój czas i uważaj na wodę.

Czy mogę użyć fasoli z puszki?
Nie bardzo nadaje się do prawdziwej fasolki po bretońsku, bo wychodzi papka i nie ma tego domowego smaku. Jednak jeśli się spieszysz, możesz użyć dwóch-trzech puszek ugotowanej fasoli, dobrze je opłukać, pominąć etap gotowania i przejść od razu do warzyw, ale skróć czas o połowę.

Jakie kiełbasy są najlepsze?
Używam świeżych wędzonych kiełbas, niezbyt słonych. Idealne są kiełbasy domowe, ale jeśli ich nie masz, możesz kupić wiejskie kiełbasy lub kabanosy, byle nie były zbyt suche.

Czy wyjdzie tak samo smaczna z wędliną (boczkiem, kiełbasą) zamiast kiełbas?
Wyjdzie inna, ale wciąż bardzo smaczna. Z boczkiem będzie bardziej tłusta, z kiełbasą zależy, czy jest więcej mięsa czy tłuszczu. Nie przesadzaj z tłuszczem, zbierz go, jeśli jest go za dużo.

Czy mogę to zrobić dla małych dzieci?
Tak, tylko zamień kiełbasy na coś mniej słonego i wędzonego, ewentualnie zmniejsz przyprawy (pieprz, tymianek). Nie dodawaj soli na początku, dodaj na końcu, po tym jak nałożysz porcję dla dziecka.

Czy mogę zamrozić fasolkę?
Tak, w zamrażarce spokojnie wytrzyma miesiąc, tylko nie podgrzewaj jej na dużym ogniu bezpośrednio z zamrażarki, pozwól jej powoli się rozmrozić.

Wartości odżywcze (szacunkowo na porcję, przy 6 porcjach)

To danie jest dość sycące, nie daj się oszukać. Solidna porcja ma około 400-450 kalorii, w zależności od tego, ile tłuszczu zostaje z kiełbas. Białka jest wystarczająco dużo, z fasoli i mięsa – około 20-25 g na porcję. Węglowodany, około 50-55 g (fasola przeważa w tej kwestii), tłuszcze około 10-15 g. Zdrowe błonnik (fasola pomaga w trawieniu, jeśli nie wrzucisz tony kiełbas). Sól trzeba kontrolować, bo jeśli dodasz słoną pastę i bardzo słone kiełbasy, wyjdzie za dużo. W praktyce, jedna porcja zaspokaja głód na pół dnia. Jeśli chcesz lżejszą wersję, dodaj mniej kiełbas lub mięso z kurczaka.

Jak przechowywać i podgrzewać

W lodówce fasolka wytrzyma spokojnie 3-4 dni, dobrze przykryta, w pojemniku lub garnku z pokrywką. Właściwie niektórzy mówią, że jest lepsza następnego dnia, po tym jak się „przegryzie” i smaki się połączą. Podgrzewam na kuchence, na małym ogniu, z łyżką wody lub pasty, jeśli zgęstniała zbyt mocno – w mikrofali nie polecam, bo podgrzewa się nierównomiernie, ale jeśli nie masz innego wyjścia, przykryj i mieszaj w połowie. Zamrożona, wytrzyma nawet dwa miesiące, ale nie będzie już tak smaczna po rozmrożeniu, czasami fasola się kruszy. Lepiej zjeść świeżą lub w ciągu dwóch-trzech dni, moim zdaniem.

Fasola moczy się w zimnej wodzie przez około 3 godziny. W przypadku braku czasu fasola gotuje się w szybkowarze razem z oczyszczonymi, drobno posiekanymi warzywami, pokrojoną kiełbasą i około 3000 ml zimnej wody, gotując przez około 60 minut od momentu, gdy garnek zaczyna piszczeć. Następnie należy poczekać, aż ciśnienie w garnku spadnie, aż można otworzyć pokrywkę, a następnie dodać koncentrat pomidorowy, doprawić liściem laurowym, tymiankiem, solą i gotować jeszcze przez około 20 minut. Podaje się z polentą lub chlebem i sezonowymi kiszonkami. Smacznego!

 Składniki: suszone białe fasole około 500 g, cebula żółta 1 sztuka, marchew 1 sztuka, pasternak 1/2 sztuki, korzeń selera 1 plasterek, zielona papryka 1 sztuka, sól jodowana, tymianek, liście laurowe, świeża wędzona kiełbasa 1 sztuka, około 300 g, przecier pomidorowy Panacris 200 ml