Ryż ze szpinakiem i pastą warzywną

Pierwszy raz, kiedy spróbowałem tej kombinacji z ryżem, szpinakiem i zakuszką, prawie zapomniałem ugotować ryż, bo tak wpatrywałem się we wszystko, co miałem na blacie. Wpadło mi kilka ostrych papryczek więcej, niż chciałem, ale ostatecznie zjedliśmy wszystko, z zimną wodą obok, oczywiście. Teraz robię to szybko, prawie z zamkniętymi oczami, bo to mój przepis na „zróbmy coś smacznego na post, ale żeby czuć, że gotowałem, a nie tylko wrzucałem rzeczy do garnka”. Jeśli masz dobrą zakuszkę z boczniaków, to już połowa sukcesu, reszta sama przyjdzie.

Dla zainteresowanych czasem i technicznymi szczegółami: trwa to około 45 minut, może trochę dłużej, jeśli jesteś jak ja i zatrzymujesz się, żeby mieszać dwa razy dłużej, niż powinieneś. Wychodzi około 4 solidnych porcji, a nawet 5, jeśli jesz z chlebem. Poziom... nie wiem, myślę, że średni. Nie musisz być wielkim kucharzem, ale też nie możesz wpatrywać się w seriale i zapomnieć o garnku.

Składniki, bez zbędnych komplikacji i z rolą każdego z nich (bo w niektórych naprawdę ma to znaczenie):

- 300 g ryżu (używam okrągłego, do pilawu, nie długiego, bo wychodzi bardziej kremowy, ale może być też to, co masz)
- 500 g świeżego szpinaku (jeśli nie masz, może być mrożony, ale świeży to zupełnie inna sprawa, daje objętość i zielony smak)
- 200 g zakuski z boczniaków (tutaj klucz: zakuska nadaje cały smak, otula ryż, nie dodajesz już przecieru pomidorowego ani nic innego)
- 1 średnia cebula (około 120 g, dla bazy, aromatu i słodyczy)
- 1 marchewka (około 100 g, dla lekko słodkiego smaku i tekstury)
- 1 czerwona lub żółta papryka (120-150 g, dla koloru, słodyczy i chrupkości, jeśli dodasz na końcu)
- 50 ml oleju (ja używam słonecznikowego, jak do zakuski, może być też inny olej, jeśli chcesz, ale ten nie przeszkadza w smaku)
- ½ łyżeczki posiekanej ostrej papryki lub pasty typu Eros Pista (zależy, jak pikantne lubisz, ja nauczyłem się nie przesadzać, ale jeśli masz dzieci, nie dodawaj wcale)
- sól do smaku (uwaga, zakuska może być słona, więc lepiej dodaj na końcu)
- około 1 litr wody (nie dodawaj wszystkiego na raz, możesz regulować na oko, zobacz w krokach)

Teraz kroki. Powiem ci dokładnie, jak to robię, z małymi uwagami, bo przez lata wszystko dostosowywałem i myślę, że tak wychodzi najlepiej:

1. Obieram i siekam cebulę, marchewkę i paprykę tak drobno, jak potrafię – nie idealnie, ale nie chcę też czuć dużych kawałków w jedzeniu. Szpinak łamię lub kroję grubo, nie siekam za drobno, żeby nie stał się papką.

2. W większym garnku rozgrzewam olej na średnim ogniu. Wrzuć cebulę, marchewkę i paprykę. Mieszam często, nie chcę, żeby się przypaliły, tylko żeby zmiękły i nabrały smaku. Około 5-7 minut.

3. Dodaję dobrze przepłukany ryż (przepłucz go, serio, inaczej wyjdzie strasznie kleisty!). Pozwalam mu się podsmażyć, ciągle mieszając, aż stanie się przezroczysty. Jeśli zauważysz, że się klei, dodaj trochę wody, ale nie za dużo.

4. Teraz dodaję ostrą paprykę (jeśli używam) i szczyptę soli, ale ostrożnie – zakuska jest słona, sprawdzam na końcu.

5. Dodaję zakuszkę, mieszam, żeby wszystko się połączyło i zostawiam na 1-2 minuty, żeby się zaprzyjaźniło. Zapach uderza cię tutaj, nie ma co mówić.

6. Wrzuć szpinak na wierzch, nie przejmuj się, jeśli wydaje się go dużo – i tak zmięknie podczas gotowania. Wlewam około 800 ml wrzącej wody (zachowuję resztę na później) i przykrywam pokrywką.

7. Ustawiam mały ogień i gotuję powoli przez około 15-20 minut. Od czasu do czasu mieszam, żeby się nie przykleiło, i dodaję wodę, jeśli widzę, że cała wyparowała, ale ryż nie jest jeszcze ugotowany. Nie zostawiaj zbyt suchego, lubię, gdy zostaje trochę soczysty, bo inaczej szpinak jest dość nieciekawy.

8. Smakuję. Jeśli ryż jest gotowy (al dente, nie papka), wyłączam ogień. Zostawiam pod przykryciem na 5 minut, żeby „odpoczął”. Jeszcze raz sprawdzam sól i, jeśli trzeba, dodaję wtedy. Gotowe, nie robię nic więcej.

Dlaczego wracam do tego przepisu? Przede wszystkim dlatego, że mogę go zrobić z tym, co mam w domu – jeśli mam dobrą zakuszkę i szpinak, jestem uratowany. To danie postne, ale nie masz wrażenia, że „czegoś brakuje”, bo wszystko jest sycące i aromatyczne. Nadaje się na lunch, kolację, a po podgrzaniu nie traci nic. Jeśli mam wegańskich gości, nie martwię się. Podoba mi się też, że robi się stosunkowo szybko i nie muszę non-stop pilnować garnka, a resztki (jeśli zostaną) są dobre na drugi dzień.

Teraz, jeśli chodzi o porady, wariacje i inne szczegóły, bo przez lata próbowałem różnych zmian.

Przydatne wskazówki:
Nie zostawiaj ryżu bez nadzoru, bo na małym ogniu z szpinakiem na wierzchu, jeśli nie mieszasz, może się przykleić (szczególnie jeśli używasz cienkiego garnka). Nie przesadzaj z wodą od razu, lepiej dodawaj w miarę potrzeby. Sprawdź zakuszkę, żeby nie była zbyt tłusta lub słona, bo inaczej wszystko straci równowagę. Jeśli masz mrożony szpinak, dobrze go odsącz, inaczej puści za dużo wody i wyjdzie coś wodnistego, a nie pilaw. Wiele osób wrzuca ryż prosto z opakowania, nie myjąc go – ja nie polecam, próbowałem i nie wyszło dobrze.

Zamienniki:
Jeśli nie masz boczniaków w zakusce, może być też z bakłażanami lub zwykłymi grzybami, tylko niech nie będą zbyt kwaśne lub pikantne. Bezglutenowe? Znajdziesz ryż certyfikowany bez śladów. Chcesz dietetycznie? Zmniejsz olej do 20-30 ml i dodaj więcej szpinaku, lub użyj ryżu brązowego (ale gotuj go osobno i dodaj na końcu, bo inaczej się nie połączy). Nie masz papryki? Możesz ją pominąć, ale stracisz na smaku. Marchewki i cebuli nie wyrzucałbym, bo dają bazę. Jeśli masz tylko mrożony szpinak, wrzucasz go od razu do garnka, ale wtedy zmniejsz ilość wody.

Wariacje:
Czasami dodaję kilka liści czosnku niedźwiedziego wiosną lub trochę czosnku na końcu, jeśli nie zależy mi na zachowaniu czystego smaku zakuski. Dla dodatkowej kremowości dodałem dwa razy trochę mleka roślinnego na końcu, ale nie czuć wielkiej różnicy. Jeśli masz trochę koperku lub pietruszki, wrzuć je na końcu i będzie jeszcze bardziej aromatyczne. Można dodać też trochę pokrojonych pomidorów, ale wolę klasyczną wersję, bez.

Pomysły na podanie:
Zwykle jem to prosto, ale świetnie pasuje do kwaśnej sałatki – kapusta, ogórki, rzodkiewki lub co masz pod ręką. Jeśli nie jesteś na poście, dobrze smakuje z jajkiem sadzonym lub zimnym jogurtem obok, ale szczerze mówiąc, nie czuję takiej potrzeby. Jako napój wolę zimną wodę lub lemoniadę, ale może być też białe wytrawne wino, jeśli to poważniejszy posiłek. Jako pełne menu możesz zacząć od klarownej zupy warzywnej, a potem podać ten ryż, wszystko lekkie.

Często zadawane pytania, dostawałem je wiele razy, więc odpowiadam tutaj, nie rozwodząc się:

1. Czy można zrobić to z innym rodzajem ryżu?
Tak, ale jeśli używasz długiego ryżu, takiego jak basmati lub jaśmin, nie będzie się łączył tak samo, wyjdzie bardziej suchy. Ryż do pilawu lub nawet Arborio (do risotto) daje kremową teksturę, która najlepiej pasuje tutaj.

2. Czy można użyć mrożonego szpinaku?
Tak, robiłem tak. Odtaj go i dobrze odsącz z wody, a następnie dodaj, gdy dodasz zakuszkę. Uważaj na wodę, zmniejsz ilość o około 100 ml, inaczej będzie za rzadkie.

3. Czy mogę użyć innej zakuski?
Tak, każda domowa zakuska (bakłażany, grzyby itp.), pod warunkiem, że nie jest zbyt kwaśna lub pikantna. Najlepsza, według mnie, to ta z grzybami lub boczniakami. Może być też z zakuski z papryki, jeśli masz, ale smak będzie słodszy.

4. Jeśli nie chcę w ogóle pikantnych potraw?
Całkowicie pomiń ostrą paprykę lub pastę pikantną. Albo dodaj bardzo mało i spróbuj na końcu, bo czasami zakuska ma już ostrą nutę.

5. Czy można to zrobić bez oleju?
Tak, próbowałem raz z tylko 1-2 łyżkami wody do podsmażania, wychodzi bardziej „dietetycznie”, ale szczerze mówiąc, nie ma tej samej aromatyczności. Możesz to zrekompensować większą ilością zakuski, ale tekstura również trochę ucierpi.

Przybliżone wartości odżywcze na jedną dużą porcję (z czterech):

Kalorie: między 320 a 360 kcal, w zależności od tego, ile oleju i zakuski dodasz (jeśli zakuska jest bardziej tłusta, przekracza 400). Węglowodany: około 60 g na porcję, białka około 6-8 g (jeśli masz zakuszkę z boczniakami, rośnie nieco), tłuszcze około 8-12 g, znowu w zależności od oleju. To nie jest bomba kaloryczna, jest sycące, pełne błonnika (szpinak bardzo pomaga). Jeśli chcesz zredukować kalorie, zmniejsz olej i użyj ryżu pełnoziarnistego, ale nie spodziewaj się dokładnie tego samego smaku. Na post lub dietę wegańską jest super, nie jest ciężkie na żołądek i nie powoduje wzdęć jak inne potrawy z ryżu.

Przechowywanie i podgrzewanie:

Umieszczam to w pojemniku w lodówce, wytrzymuje 2-3 dni bez problemu. Przy podgrzewaniu dodaję łyżkę wody lub bulionu i podgrzewam na małym ogniu lub w mikrofalówce, mieszając w połowie. Jeśli zostawisz na więcej niż dwa dni, kolor szpinaku się zmienia, ale smak nadal jest. Nie polecam mrożenia, bo ryż staje się papką, a szpinak traci teksturę, ale jeśli naprawdę musisz, to wiedz, że po rozmrożeniu będzie bardziej „miękki” niż na początku. Rzadko mam resztki, ale kiedy mam, na drugi dzień jest nawet lepsze, jak każdy pilaw, który stoi chwilę.

Oczyść i umyj warzywa. Drobno posiekaj cebulę, paprykę i marchewkę, a następnie lekko podsmaż je na oleju. Lekko podsmaż ryż, aż ziarna staną się przezroczyste. Dodaj sól. Dodaj posiekany ostry pieprz. Dodaj zacuskę, porwane szpinaki i 1 litr wody. Gotuj na małym ogniu pod przykryciem, aż ryż napęcznieje.

 Składniki: 1 cebula, 1 marchewka, 1 papryka, 1/2 łyżeczki posiekanej ostrej papryki, 200 g pasty grzybowej, 300 g ryżu, 500 g szpinaku, 50 ml oleju, sól

 Tagi:  ryż ryż ze szpinakiem