Ziemniaki i jajka zapiekane
Pamiętam pierwszy raz, kiedy chciałem zrobić „ziemniaki z jajkami zapiekane” i prawie zapomniałem o ziemniakach na ogniu, przez co połowa wody wyparowała. Zapach nie kłamie: ugotowane ziemniaki czuć z jednego pokoju do drugiego. Zacząłem z myślą, że wyjdzie coś banalnego, ale zdałem sobie sprawę, że jeśli nie spieszyć się i nie pomijać kroków (jak zrobiłem na początku, w pośpiechu), to naprawdę może to być jedno z najbardziej sycących i smacznych śniadań. Chodzi o to, że nie musisz być jakąś gwiazdą w kuchni. Nie ma ryzyka poważnej wpadki, chyba że spalisz wszystko. Lubię gotować ten przepis, gdy nie mam ochoty na nic skomplikowanego, ale mam ochotę na coś ciepłego, sycącego, idealnego na zimne poranki, kiedy potrzebujesz zjeść coś konkretnego.
U mnie wszystko trwa około godziny i trochę, łącznie z gotowaniem ziemniaków i jajek (chociaż nigdy nie stawiam zegarka jak w MasterChef). Jest to dla czterech głodnych osób, lub sześciu, jeśli nikt nie jest bardzo głodny. Trudność? Nie jest trudno, ale jeśli się spieszysz z sosem, może się przypalić i będziesz miał do mycia garnki na koniec.
Ziemniaki są podstawą, oczywiście – ja używam 4-5 dużych sztuk, żeby wystarczyło. Muszą być twarde, żeby się nie rozpadały, nie te mączyste. Jajka: 5 sztuk, nigdy mniej, bo nie wypełnisz blachy. Gotuję je na twardo. Duża cebula, pokrojona jak najdrobniej (i nie przejmuję się jednolitością). Masło – 50 gramów, tutaj nie oszczędzam. Nadaje smaku i pomaga w sosie. Łyżka mąki, pełna, do zagęszczenia. 250 ml mleka – półtłuste też może być, ale nie może być wodniste. 200g startego sera, czasami biorę to, co znajdę w promocji, ale ważne, żeby było aromatyczne, bo od niego pochodzi dobry smak. Sól i pieprz, nie mierzę dokładnie, dodaję na oko, ale nie bądźcie skąpi, bo aromaty znikają w piekarniku.
1. Najpierw wkładam ziemniaki do gotowania w skórce, w osolonej wodzie, na średnim ogniu. W międzyczasie gotuję również jajka, też na płycie. Zazwyczaj jajka są gotowe szybciej, po około 10-12 minutach, gdy woda zacznie wrzeć, wyjmuję je i wkładam od razu pod zimną wodę, żeby łatwiej się obrały. Ziemniaki sprawdzam widelcem, żeby nie wchodziły za łatwo – nie chcę papki, ale też nie surowych. Gotuję je około 20-25 minut, w zależności od odmiany.
2. Podczas gdy to się gotuje, zajmuję się sosem. W głębokiej patelni lub garnku rozpuszczam masło. Dodaję cebulę, pozwalam jej zmięknąć, nie smażę jej całkowicie. Jeśli cebula się przypali, sos będzie miał gorzki smak. Gdy cebula jest szklista, dodaję mąkę, szybko mieszam drewnianą łyżką, żeby nie powstały grudki. Całość zalewam mlekiem, stopniowo, nie wszystko na raz, w przeciwnym razie powstaną grudki mąki. Mieszam cały czas na małym ogniu, nie spieszę się, po kilku minutach zaczyna gęstnieć jak gęsta śmietana do gotowania. Gdy osiągnie tę konsystencję, zdejmuję z ognia i dodaję starty ser. Ser topnieje w kilka sekund, mieszam dobrze. Sól i pieprz na koniec, żeby nie był mdły.
3. Gdy ziemniaki się ugotują, schładzam je trochę w zimnej wodzie i obieram ze skórki. Kroję na plastry grubości około pół palca. Tak samo postępuję z jajkami, obranymi i pokrojonymi w plastry. Teraz jest moment, w którym cieszę się, że nie muszę się komplikować – nie ma znaczenia, czy będą idealne jak w restauracji.
4. Dobrze smaruję masłem naczynie żaroodporne (u mnie 24x24 cm) lub inne głębsze naczynie. Kładę warstwę ziemniaków, następnie warstwę pokrojonych jajek, posypuję solą i pieprzem. Powtarzam warstwy, więc znowu ziemniaki, znowu jajka, sól-pieprz, a na końcu kładę ziemniaki, żeby miały czym wchłonąć sos. Na koniec wlewam sos na wierzch, żeby pokrył wszystko tak równomiernie, jak potrafię.
5. Wkładam naczynie do nagrzanego piekarnika do 180 stopni, na około 40 minut. W połowie czasu sprawdzam, czy pojawiają się bąbelki, wtedy jest na dobrej drodze. Jeśli chcesz, żeby było bardziej rumiane, możesz włączyć grill na 5 minut na końcu, ale uważaj, żeby nie przypalić wierzchu, bo ser stwardnieje.
6. Wyjmuję naczynie, zostawiam na 10 minut, żeby się nie poparzyć, i kroję od razu na kawałki. Dobrze smakuje z sałatką pomidorową lub kiszonkami, jeśli jest sezon.
Robię ten przepis kilka razy w miesiącu. Dlaczego? Jest sycący, niedrogi i ratuje mnie z problemu śniadania, gdy nie mam pomysłów. Poza tym można go podgrzać na obiad. Jest smaczny również na zimno, choć nie tak kremowy jak świeżo wyjęty z piekarnika. Podoba mi się, że jest wszechstronny: możesz dodać grzyby lub jakieś wędliny, gdy masz resztki w lodówce. I nie trzeba stać i pilnować przez długie minuty. Dajesz radę, nawet jeśli nie masz dużego doświadczenia w gotowaniu.
Praktyczne porady (z doświadczenia):
- Nie gotuj ziemniaków zbyt długo, bo się rozpadną podczas krojenia i nie będziesz mógł ułożyć warstw tak, jak chcesz.
- Jeśli się pospieszyłeś i sos wyszedł zbyt gęsty, rozcieńcz go odrobiną zimnego mleka, ale nie za dużo, żeby nie stał się wodnisty.
- Nie dodawaj całego sera do sosu, zostaw 2-3 łyżki do posypania na wierzchu na koniec, żeby stworzyć ładną skórkę.
- Jeśli masz grzyby, możesz je lekko podsmażyć i użyć zamiast jajek lub obok nich. Dobrze smakuje również z garścią świeżych ziół, zwłaszcza natką pietruszki na koniec.
- Nie wkładaj naczynia bezpośrednio z lodówki do piekarnika, ryzykujesz, że naczynie żaroodporne pęknie. Poczekaj 10 minut, żeby się przyzwyczaiło do temperatury pokojowej.
Zamienniki i adaptacje:
- Jeśli nie masz jajek, możesz użyć pokrojonych grzybów, szybko podsmażonych wcześniej.
- Dla wersji mięsnej dodaj trochę szynki lub smażonego boczku w warstwach. Doskonale smakuje również z resztkami pieczonej piersi z kurczaka.
- Jeśli chcesz wersję bezglutenową, szukaj specjalnej mąki lub nawet skrobi kukurydzianej do sosu.
- Dla lżejszej wersji użyj mleka odtłuszczonego i lekkiego sera, ale stracisz na smaku.
- Ser możesz zmienić: możesz użyć klasycznego sera, sera trapist lub nawet twardego sera startego (ale nie topionego, to niepotrzebne).
- Można również użyć pieczonych cukinii zamiast ziemniaków, jeśli jesteś na diecie letniej.
Wariacje:
- Dodaj cienką warstwę pokrojonych pomidorów na środku, dla świeższego smaku.
- Dodaj trochę pieczonej papryki lub kilka szczypiorków na wierzchu, przed włożeniem do piekarnika.
- Jeśli chcesz, żeby było chrupiące, możesz posypać odrobiną bułki tartej na ostatnią warstwę.
Pomysły na podanie:
- Jest dobra z każdą sałatą, pomidorami lub kiszonkami.
- Może być również jako dodatek do pieczonego mięsa wieprzowego, nie tylko jako danie główne.
- Jeśli pokroisz na mniejsze kawałki, możesz włożyć do pojemnika i zabrać do biura.
- Gdy jest ciepło na zewnątrz, jem ją z zimnym jogurtem obok.
Często zadawane pytania:
1. Czy mogę wszystko przygotować dzień wcześniej?
Tak, można przygotować wieczorem, schłodzić, przykryć i włożyć do lodówki. Następnego dnia wystarczy podgrzać w piekarniku lub mikrofalówce.
2. Czym mogę zastąpić mleko w sosie?
Jeśli ktoś ma nietolerancję, można użyć mleka roślinnego o neutralnym smaku (migdałowe, owsiane), ale straci na kremowości. Próbowałem też ze śmietaną płynną (rozcieńczoną odrobiną wody), wychodzi jeszcze bogatsze.
3. Czy mogę to zrobić wegańskie?
Tak, ale nie będzie to samo. Użyj mleka roślinnego, zwykłej mąki, margaryny zamiast masła, wegańskiego sera startego i tylko warzyw (grzyby, cukinie) bez jajek.
4. Czy jest dobre dla dzieci?
Tak, ponieważ nie ma ostrych przypraw ani ciężkostrawnych składników. Uważaj na sól, możesz dodać mniej, jeśli przygotowujesz dla małych dzieci.
5. Jak kroić, żeby się nie rozpadało?
Po wyjęciu naczynia z piekarnika, pozwól mu ostygnąć trochę, przynajmniej 10 minut. Użyj szerokiego noża, krojąc kawałki mocno, nie ciągnij w przód i w tył, żeby nie pomieszać warstw.
6. Czy mogę dodać zioła do sosu?
Tak, posiekana natka pietruszki lub koperek na koniec, po zdjęciu sosu z ognia, żeby nie straciły aromatu.
Wartości odżywcze (przybliżone na porcję, dla 4 dużych porcji): 400-450 kcal, z czego około 15g białka (jajka, ser), 25-30g węglowodanów (ziemniaki, odrobina mąki), 23-25g tłuszczu (masło, ser, jajka). To nie jest dieta, ale też nie bomba kaloryczna – to rodzaj posiłku, po którym nie potrzebujesz obfitego obiadu. Zawiera błonnik z ziemniaków, wapń z sera i jajek, nie będziesz głodny. Jeśli chcesz zmniejszyć tłuszcze, zmniejsz ilość masła lub użyj mniej sera.
Jak to przechowuję i podgrzewam:
Pozwalam jej całkowicie ostygnąć, następnie kroję i wkładam do pojemnika w lodówce. Dobrze przechowuje się przez 2-3 dni, nie tracąc tekstury. Gdy chcę podgrzać, wkładam kawałek na patelnię przykrytą na małym ogniu lub bezpośrednio do piekarnika na 10 minut (180 stopni). Można też w mikrofalówce, ale tekstura staje się bardziej miękka. Ważne: jeśli wyjmujesz porcję z lodówki, pozostaw na 10 minut na stole, nie wkładaj od razu do piekarnika, żeby naczynie nie pękło. Jeśli widzisz, że lekko wyschło, dodaj łyżkę mleka lub śmietany na wierzch przed podgrzaniem, pomoże to wrócić do życia. Uważam, że jest jeszcze lepsze następnego dnia.
Gotujemy ziemniaki w skórce; w innym garnku gotujemy jajka. Na patelni z roztopionym masłem podsmażamy drobno posiekaną cebulę, dodajemy mąkę, wlewamy mleko i gotujemy, aż zgęstnieje jak śmietana. Dodajemy starty ser, przyprawiamy solą i pieprzem, a następnie odkładamy. W naczyniu żaroodpornym lub natłuszczonej blaszce układamy warstwę pokrojonych w plasterki ziemniaków, następnie warstwę pokrojonych w plasterki jajek, przyprawiamy solą i pieprzem, następnie kolejną warstwę ziemniaków i tak dalej, aż do wyczerpania składników, dbając o to, aby ostatnia warstwa była z ziemniaków. Wylewamy sos na wierzch i pieczemy przez 40 minut, po czym podajemy na ciepło. Jajka można zastąpić grzybami lub wędliną.
Składniki: 5 jajek, 4-5 dużych ziemniaków, 1 cebula, 50g masła, 200g sera, 1 łyżka mąki, 250ml mleka, sól, pieprz
