Ciasto z jeżynami
Pierwszy raz zrobiłem to ciasto, gdy chciałem się pozbyć zamrożonych jeżyn, które leżały w zamrażarce od miesiąca i nie chciałem ich już widzieć. Pomyślałem, że skoro już zaczynam, spróbuję połączenia czekolady, owoców i szybkiego ciasta – czegoś, co nie zajmie mi całego dnia, ale będzie smaczne, bez zbędnych udziwnień i komplikacji. Zrobiłem je w dość małej formie (około 22x22 cm), bo nie jesteśmy armią w domu, ale żałowałem, gdy zobaczyłem, jak szybko zniknęło ze stołu. Za pierwszym razem dodałem za dużo cukru do owoców i przywarło do brzegów, ale nikt nic nie powiedział, więc i tak było w porządku.
Czas przygotowania: około 15 minut, nie trzeba kroić cebuli ani długo myśleć
Czas pieczenia: 30-40 minut, w zależności od piekarnika
Porcje: wychodzi około 9, jeśli pokroisz w rozsądne kawałki
Trudność: to jedno z najłatwiejszych ciast, można je zrobić nawet bez doświadczenia
Co do niej wkładam (wszystkie ilości są na formę 22x22 cm):
3 jajka – używam ich do związania ciasta, wychodzą puszyste, jeśli dobrze ubijesz je z cukrem
130 g cukru – ja daję 70 g do ciasta, resztę posypuję na masło w formie i na owoce
80 g mąki pszennej – żeby ciasto nie było zbyt gęste, może być też pełnoziarnista, ale nie będzie tak puszyste
1 łyżeczka proszku do pieczenia – żeby nie wyszło jak placek
1 łyżeczka kakao – nie dla koloru, naprawdę nadaje lekko gorzkiego smaku, który balansuje owoce
100 g gorzkiej czekolady – ścieram ją (na dużych oczkach), może być też mniej, ale ja się nie oszczędzam
200 g zamrożonych jeżyn – wkładam je prosto zamrożone, nie ma sensu ich rozmrażać
50 g masła – tylko do natłuszczenia formy, plus trochę aromatu w cukrowej skórce
starta skórka z jednej cytryny – nie jest opcjonalna, podnosi wszystko
1. Ubijam jajka z 70 g cukru w dość dużej misce, trzepaczką lub mikserem, jeśli się spieszę. Powinny stać się białe i nie czuć granulek, gdy włożysz palec (ja patrzę, nie próbuję, nie gniewajcie się na mnie za to).
2. Dodaję startą skórkę z cytryny, żeby poczuć aromat. Nigdy nie dodaję więcej niż powiedziałem, bo smak staje się dziwny.
3. Mąkę mieszam osobno z proszkiem do pieczenia i kakao (w małej misce lub bezpośrednio na jajka, jeśli nie chcę brudzić dodatkowych naczyń). Dodaję je do mieszanki z jajkami, stopniowo, mieszając szpatułką lub drewnianą łyżką. Nie miksuję zbyt długo, tylko do połączenia, bo inaczej ciasto opadnie.
4. Na koniec dodaję startą czekoladę i szybko mieszam. Nie musi się rozpuścić, tylko dobrze rozłożyć.
5. Przygotowuję formę: smaruję ją masłem (ja używam prawie całego masła, żeby forma była tłusta, bo tak powstaje ta pyszna skórka na dnie) i posypuję resztą cukru na masło. Staram się pokryć całe dno, nie musi być idealnie.
6. Wkładam owoce prosto zamrożone, rozrzucając je w miarę możliwości, żeby nie były zbyt ściśnięte w jednym rogu. Jeśli dam za dużo, ciasto będzie zbyt mokre, a jeśli za mało, nie będzie czuć owoców. Przy 200 g wychodzi idealnie.
7. Wlewam ciasto na owoce. Jest dość gęste, więc rozprowadzam je szpatułką lub łyżką, jak mogę. Nie musi być jak przy drożdżowym, ale też nie powinno lecieć jak przy babce, więc jeśli jest zbyt gęste, mogę dodać łyżkę-dwie mleka. Nigdy tego nie robiłem, ale widziałem, że innym to działa.
8. Wkładam formę do już nagrzanego piekarnika, około 175°C, bez wentylacji. Piecze się od 30 do 40 minut. U mnie po 35 minutach jest gotowe. Sprawdzam patyczkiem w środku, nie na brzegu, i jeśli wychodzi czysty, natychmiast wyjmuję.
9. Zostawiam do ostygnięcia w formie, nie spieszę się z wyjmowaniem, bo może się złamać. Po ostygnięciu kroję na kwadraty. Posypuję cukrem pudrem lub drobnym, według uznania (prawda jest taka, że nie zawsze robię ten krok, ale wygląda ładniej).
Dlaczego znowu i znowu robię to ciasto? To dokładnie ten rodzaj deseru, który nie sprawia problemów, który ratuje, gdy masz owoce, z którymi chcesz się pozbyć, lub gdy ktoś przychodzi w odwiedziny i musisz szybko podać coś słodkiego, co nie wygląda na kryzysowy deser. Czekolada z owocami to klasyczne połączenie, które rzadko zawodzi, a jeśli nie dodasz za dużo cukru, nie wychodzi mdłe. Pasuje na każdą okazję, z każdym kwaśnym owocem (ja próbowałem też z wiśniami, jest świetne). Smakuje dobrze zarówno na zimno, jak i na ciepło. Poza tym nie potrzebujesz drogich składników ani skomplikowanych technik.
Porady
Nie próbuj ubijać jajek mikserem na maksymalnych obrotach, aż powstanie sztywna piana, to nie jest potrzebne – wystarczy dobrze je połączyć z cukrem.
Jeśli masz czekoladę mleczną zamiast gorzkiej, daj mniej cukru do ciasta, inaczej będzie za słodkie.
Użyj tłustego masła do natłuszczenia formy, nie margaryny ani oleju – chrupkość na dnie jest znacznie smaczniejsza z masłem.
Jeśli twoje jeżyny są duże i pełne lodu, dobrze je wstrząśnij przed dodaniem, żeby nie puściły za dużo wody.
Zamienniki
Mąkę pszenną można zastąpić bezglutenową (z mieszanki, ze sklepu), ale może wyjść trochę bardziej krucha. Z mąką pełnoziarnistą tekstura jest gęstsza – nie powaliła mnie, ale da się zrobić.
Owoce – mogą być wszelkie: wiśnie, borówki, maliny, a nawet pokrojone w kostkę gruszki lub jabłka. Ważne, żeby nie były zbyt wodniste, w przeciwnym razie wyjdzie budyń, a nie ciasto.
Czekolada – jeśli nie masz ochoty jej ścierać, połam ją na małe kawałki lub użyj chipsów do pieczenia. W razie braku możesz dodać też dodatkowe kakao, ale nie będzie tak samo.
Wariacje
Możesz dodać kilka orzechów lub prażonych orzeszków do ciasta, doda to dodatkowej tekstury.
Kto chce, może dodać trochę cynamonu do ciasta (zwłaszcza pasuje do jabłek lub gruszek).
Jeśli chcesz zrobić to ciasto dietetyczne, możesz dodać słodzik w proszku (ja próbowałem z erytrytolem), ale smak trochę się zmienia, nie jest tak „okrągły”.
Serwowanie
Ja podaję je prosto, do kawy lub herbaty, ale pasuje też z łyżką greckiego jogurtu lub odrobiną bitej śmietany (nie roślinnej, ta nie ma smaku).
Pasuje też z lodami waniliowymi na ciepło, ale szczerze mówiąc, zazwyczaj nie ma na to czasu, chyba że robię podwójną porcję.
Najczęściej zadawane pytania
1. Czy można użyć świeżych owoców zamiast mrożonych?
Tak, ale ciasto może wyjść trochę bardziej suche, więc możesz skropić owoce odrobiną soku z cytryny i posypać 1-2 łyżkami cukru przed dodaniem ciasta. Z mrożonymi owocami ciasto pozostaje bardziej wilgotne.
2. Jeśli nie mam proszku do pieczenia, czy mogę użyć sody?
Tak, ale trzeba ją zneutralizować odrobiną octu lub soku z cytryny (około pół łyżeczki). Uważaj, żeby nie dać za dużo, bo zmieni smak.
3. Czy można je zrobić w większej formie?
Tak, ale podwój ilości, jeśli chcesz użyć standardowej formy do pieczenia (około 30x35 cm). Czas pieczenia wydłuża się o około 10 minut.
4. Ciasto wyszło mi trochę gumowate. Dlaczego?
Najprawdopodobniej zbyt długo mieszałeś na końcu lub dodałeś za dużo mąki. 80 g to wystarczająco, a gdy łączysz składniki suche z mokrymi, nie przesadzaj.
5. Nie mam miksera, mogę wszystko zrobić trzepaczką?
Oczywiście, nie ma problemu, tylko upewnij się, że dobrze połączysz jajka z cukrem. W pozostałych krokach wszystko można zrobić ręcznie.
Wartości odżywcze (szacunkowe dla jednej porcji, z 9 kawałków):
Około 210 kcal na porcję. Węglowodany: około 30 g, w zależności od ilości cukru, który dodasz na końcu. Białko: ~4 g na kawałek, z jajek i mąki. Tłuszcze: około 7-8 g, w tym czekolada i masło na dnie. Ma trochę błonnika z owoców (jeżyny, zwłaszcza), ale jeśli dodasz mąkę pełnoziarnistą lub orzechy, wzrośnie nieco. Ogólnie rzecz biorąc, to nie jest kaloryczna bomba, jeśli nie zjesz połowy blachy sam. Cukru nie jest dużo, zwłaszcza jeśli zmniejszysz ilość do posypania.
Jak przechowywać i podgrzewać
To ciasto dobrze trzyma się w lodówce, w pojemniku lub nawet przykryte folią bezpośrednio w formie. Wytrzymuje 3-4 dni bez problemu. Jeśli chcesz przywrócić mu świeżość, podgrzej porcję przez 10 sekund w mikrofalówce lub 2-3 minuty w nagrzanym piekarniku. Gdy wyjmiesz je z lodówki, cukier puder się rozpuści, więc posypuj go tylko przed podaniem. Resztki (rzadko zostają) są dobre również na zimno, obok porannej kawy.
Składniki: 3 jajka, 130 g cukru, 80 g mąki, 1 łyżeczka proszku do pieczenia, 1 łyżeczka kakao, 100 g gorzkiej czekolady, 200 g jeżyn, 50 g masła, starta skórka z jednej cytryny
